Muốn có một kỳ nghỉ thật sự? Hãy tạm rời xa chiếc điện thoại nhỏ xinh ở nhà…

Đi du lịch ngày nay hiếm khi đồng nghĩa với việc tạm rút lui khỏi thế giới. Ngược lại, con người dường như mang theo cả nhịp sống thường nhật trong vali. Điện thoại trở thành máy ảnh, bản đồ, ví điện tử, máy dịch thuật, đồng hồ báo thức và cả cuốn nhật ký hành trình số. Không có nó, nhiều người cảm thấy thiếu thốn, thậm chí bất an, như thể mất đi một “vật bảo chứng” cho sự an toàn.

Thế nhưng, cùng với sự tiện lợi là một mặt trái khó chối cãi. Điện thoại cũng chính là cánh cửa mở ra email công việc chưa kịp trả lời, những thông báo dồn dập, dòng tin tức tiêu cực cuốn mãi không hết, hay vòng xoáy so sánh vô tận trên mạng xã hội. Ta có thể đang đứng trước một bãi biển xanh ngắt, nhưng tâm trí vẫn mắc kẹt trong văn phòng, trong những cuộc họp chưa kết thúc. Chính vì thế, ngày càng có nhiều ý kiến cho rằng: điều chúng ta thực sự cần nghỉ ngơi không phải là cuộc sống thường nhật, mà là mối quan hệ phụ thuộc với chiếc điện thoại.

Trong vài năm trở lại đây, nhiều khách sạn, khu nghỉ dưỡng và thậm chí cả những hòn đảo xa xôi đã chủ động định vị mình là “điểm đến hạn chế công nghệ”. Wi-Fi yếu, không tivi trong phòng, thậm chí khuyến khích khách gửi điện thoại tại quầy lễ tân. Điều tưởng như đi ngược dòng phát triển này lại nhận được sự hưởng ứng ngày càng lớn.

Lý do không quá phức tạp. Kỳ nghỉ là khoảng thời gian hiếm hoi con người được thoát khỏi lịch họp, deadline và áp lực phải “online” để chứng minh sự hiện diện. Khi những ràng buộc ấy được tháo bỏ, tâm trí mới có không gian để nghỉ ngơi thực sự. Đó cũng là lúc con người có cơ hội nhìn lại mối quan hệ của mình với công nghệ – thứ đã len lỏi vào gần như mọi khoảnh khắc đời sống.

Với nhiều người, ý nghĩ rời xa điện thoại vẫn đi kèm nỗi lo quen thuộc: lỡ có việc gấp thì sao, lỡ bỏ qua tin tức quan trọng thì sao, lỡ không ghi lại được khoảnh khắc đẹp thì sao. Những giờ đầu tiên không màn hình thường mang lại cảm giác bồn chồn, trống trải, thậm chí hơi khó chịu. Đây là phản ứng tâm lý dễ hiểu, tương tự giai đoạn đầu của bất kỳ sự thay đổi thói quen nào.

Nhưng khác với việc luyện tập cho một cuộc marathon, quá trình “tách rời” này không đòi hỏi sức bền thể chất mà cần sự kiên nhẫn tinh thần. Và phần thưởng thường đến nhanh hơn ta tưởng. Nhiều người từng trải nghiệm kỳ nghỉ ít dùng điện thoại chia sẻ rằng chỉ sau một hoặc hai ngày, cảm nhận về thời gian thay đổi rõ rệt. Không còn những lần vô thức rút máy kiểm tra thông báo, bữa ăn trở nên liền mạch hơn. Không bị cắt ngang bởi màn hình, những cuộc trò chuyện tự nhiên kéo dài, sâu và có chiều sâu hơn.

Khi không phải liên tục “chia sẻ” khoảnh khắc, con người bắt đầu thực sự sống trong khoảnh khắc đó. Ta chú ý đến âm thanh của gió lùa qua tán cây, mùi mặn của biển, tiếng giày chạm mặt đường trong một thành phố lạ. Nhịp điệu của không gian xung quanh dần hiện rõ, thay thế cho nhịp rung quen thuộc của thông báo.

Sự bình tĩnh xuất hiện một cách đáng ngạc nhiên. Đó không phải sự tĩnh lặng tuyệt đối, mà là cảm giác hòa hợp: giữa con người với môi trường, giữa suy nghĩ và cảm xúc. Khi tâm trí không bị kéo về những gì đang diễn ra ở “nơi khác”, ta mới thực sự có mặt ở nơi mình đang đứng.

Một hệ quả quan trọng khác của việc rời xa điện thoại là sự xuất hiện của… khoảng trống. Nhưng đó không phải khoảng trống trống rỗng, mà là không gian cho những điều đã bị lấn át quá lâu. Không ít người mang theo sách trong chuyến đi, nhưng rồi hiếm khi mở ra vì điện thoại luôn ở đó. Khi màn hình biến mất, việc đọc sách trở lại như một thói quen tự nhiên: vài chục trang buổi sáng, vài chương trước khi ngủ. Việc đọc không còn là hành động “tranh thủ”, mà trở thành trải nghiệm trọn vẹn. Tương tự, viết lách – dù chỉ là vài dòng nhật ký – cũng tìm lại được vị trí của mình. Viết tay chậm rãi buộc người viết suy ngẫm, chọn lọc cảm xúc và ghi nhớ bằng chiều sâu, thay vì bằng bộ nhớ đám mây. Quan trọng hơn cả là không gian dành cho bạn bè, người thân. Khi không bị chia cắt bởi màn hình, những cuộc trò chuyện đi xa hơn những câu xã giao thường ngày. Người ta kể nhiều hơn, lắng nghe nhiều hơn, và dám chạm đến những suy nghĩ sâu kín vốn dễ bị bỏ qua trong nhịp sống gấp gáp. Biến một chuyến đi thành cuộc “cai nghiện kỹ thuật số” không đòi hỏi quá nhiều chuẩn bị. Chỉ cần một chút kỷ luật và vài thay thế hợp lý.

 Bạn có thể sử dụng những đồ vật đo đếm thời gian như là một chiếc đồng hồ đeo tay giúp bạn quản lý thời gian mà không cần mở màn hình. Không thông báo, không tin nhắn, chỉ có kim giờ kim phút lặng lẽ trôi hay một chiếc đồng hồ báo thức du lịch đủ để đảm bảo bạn không lỡ bữa sáng hay chuyến xe sớm. Nếu cần ghi nhớ hành trình, sổ tay và bút hoàn toàn có thể thay thế ứng dụng ghi chú. Việc viết tay không chỉ lưu giữ kỷ niệm, mà còn giúp trải nghiệm được chậm hơn, sâu hơn.

Với những ai chưa sẵn sàng “đoạn tuyệt”, việc giới hạn thời gian sử dụng, tắt thông báo hoặc chỉ bật điện thoại trong khung giờ cố định cũng là bước khởi đầu đáng giá. Trong một thế giới coi kết nối liên tục là chuẩn mực, việc chủ động ngắt kết nối trở thành một lựa chọn có ý thức – và đôi khi là dũng cảm. Để điện thoại ở nhà, hoặc ít nhất là ngoài tầm với, không phải sự phủ nhận công nghệ, mà là cách lấy lại quyền kiểm soát sự chú ý của chính mình.

Một kỳ nghỉ thực sự không đo bằng số ảnh đã đăng hay mức độ “online”, mà bằng cảm giác khi trở về: đầu óc nhẹ nhõm hơn, tâm trí lắng lại và năng lượng được tái tạo. Và đôi khi, tất cả bắt đầu từ một quyết định rất nhỏ: tắt màn hình, nhìn lên và để thế giới thật sự chạm vào mình.

Bạn có dám thử một chuyến đi không – hoặc ít dùng – điện thoại? Hãy bắt đầu từ một cuối tuần ngắn, và tự cảm nhận sự khác biệt. Kỳ nghỉ thực sự có thể đang chờ bạn… ngay khi chiếc điện thoại được đặt xuống.

Hồng Linh