Startup AI của Yann LeCun huy động hơn 1 tỷ USD, đặt tham vọng mở “kỷ nguyên AI vật lý”

Theo Nikkei, công ty khởi nghiệp Advanced Machine Intelligence (AMI) có trụ sở tại Pháp đã huy động được 1,03 tỷ USD từ các nhà đầu tư lớn, trong đó nổi bật là quỹ đầu tư mạo hiểm của Toyota Motor và hãng chip AI hàng đầu Nvidia. Đây được xem là một trong những vòng gọi vốn lớn nhất từ trước đến nay đối với một startup tập trung thuần túy vào nghiên cứu và phát triển AI nền tảng.

AMI được thành lập bởi Yann LeCun – Giáo sư tại Đại học New York, đồng thời là người từng giữ vị trí Giám đốc Khoa học Trí tuệ nhân tạo tại Meta trong hơn một thập kỷ. Sinh ra tại Pháp, Yann LeCun từ lâu đã được cộng đồng khoa học công nhận là một trong những người tiên phong của học sâu (deep learning) – nền tảng cốt lõi của làn sóng AI hiện đại, từ nhận diện hình ảnh, giọng nói cho đến các mô hình ngôn ngữ lớn.

Sau khi rời Meta vào năm 2025, ông LeCun quyết định trở về châu Âu để khởi nghiệp, thành lập AMI và giữ vai trò Chủ tịch công ty. Mục tiêu mà AMI theo đuổi không hề khiêm tốn: phát triển “một thế hệ” hệ thống AI mới, không chỉ hiểu và xử lý thế giới kỹ thuật số, mà còn có khả năng nắm bắt, suy luận và tương tác với thế giới vật lý – yếu tố được xem là chìa khóa cho tương lai của robot, tự động hóa và sản xuất thông minh.

Ngay từ khi ra mắt, AMI đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của giới đầu tư toàn cầu. Trước vòng gọi vốn hơn 1 tỷ USD nói trên, công ty đã nhận được vốn từ Samsung Electronics cùng một quỹ đầu tư do tỷ phú Jeff Bezos hậu thuẫn – người sáng lập Amazon.com. Với sự tham gia của các tên tuổi này, AMI nhanh chóng được định giá khoảng 3 tỷ euro (tương đương 3,5 tỷ USD), một con số đặc biệt lớn đối với một công ty mới thành lập và chưa thương mại hóa sản phẩm.

Điểm khác biệt lớn nhất của AMI nằm ở triết lý phát triển AI. Yann LeCun nhiều lần công khai bày tỏ quan điểm rằng việc dồn quá nhiều nguồn lực vào các mô hình ngôn ngữ lớn đơn thuần có thể khiến tiến bộ của AI bị chững lại. Theo ông, LLM dù ấn tượng trong xử lý văn bản và đối thoại, nhưng vẫn thiếu khả năng hiểu thế giới vật lý, dự đoán hậu quả của hành động và lập kế hoạch dài hạn – những yếu tố thiết yếu để AI có thể tự chủ trong môi trường thực.

Chính vì vậy, AMI hướng tới phát triển cái gọi là “AI vật lý” (physical AI). Cụ thể, công ty dự kiến huấn luyện các hệ thống AI dựa trên luồng video và dữ liệu cảm biến đa phương thức, giúp máy móc học được những định luật vật lý cơ bản của thế giới. Từ đó, các mô hình AI có thể dự đoán kết quả của hành động trước khi thực hiện, lựa chọn phương án tối ưu và phối hợp các chuỗi hành động phức tạp trong thời gian dài.

Theo Yann LeCun, những năng lực này là nền tảng để xây dựng các hệ thống AI dựa trên tác nhân (agent-based AI) – nơi AI không chỉ phản hồi thụ động mà có thể chủ động lập kế hoạch và ra quyết định. Ứng dụng của công nghệ này được kỳ vọng sẽ rất rộng, từ điều khiển robot công nghiệp, tối ưu hóa dây chuyền sản xuất, cho tới vận hành các hệ thống phức tạp như máy bay, nhà máy điện hay thiết bị năng lượng quy mô lớn.

Trong chiến lược phát triển, AMI xác định giai đoạn đầu sẽ tập trung mạnh vào nghiên cứu cơ bản, xây dựng các mô hình và kiến trúc AI hoàn toàn mới. Ở giai đoạn tiếp theo, công ty sẽ hợp tác với những nhà sản xuất tiên tiến, trong đó Toyota được xem là đối tác chiến lược quan trọng, nhằm đưa các kết quả nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn. Trong ngắn hạn, AMI đặt mục tiêu triển khai các ứng dụng công nghiệp chuyên biệt; còn về trung và dài hạn, công ty kỳ vọng có thể xây dựng một hệ thống AI đa năng, đủ độ chín để sử dụng rộng rãi trong vòng 3–5 năm tới.

Một điểm đáng chú ý khác là lựa chọn địa lý của AMI. Thay vì đặt trụ sở chính tại Thung lũng Silicon – trung tâm công nghệ của Mỹ, công ty đã chủ động “đi con đường khác”, xây dựng các trung tâm nghiên cứu tại New York, Montreal và Singapore. Cách tiếp cận này phản ánh tham vọng tạo ra một mạng lưới nghiên cứu AI toàn cầu, tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao ở nhiều khu vực, đồng thời tránh sự cạnh tranh khốc liệt về nhân tài và chi phí tại Thung lũng Silicon.

Thương vụ gọi vốn hơn 1 tỷ USD của AMI không chỉ là câu chuyện về một startup, mà còn cho thấy sự dịch chuyển chiến lược của các tập đoàn công nghiệp lớn. Việc Toyota và Nvidia mạnh tay rót vốn cho thấy niềm tin rằng tương lai của AI không chỉ nằm ở phần mềm hay các mô hình ngôn ngữ, mà còn ở khả năng kết nối sâu với thế giới vật lý – nơi AI có thể tạo ra giá trị kinh tế thực sự và bền vững.

Trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu ngày càng gay gắt, AMI và Yann LeCun đang đặt cược vào một hướng đi dài hơi, nhiều thách thức nhưng cũng đầy tiềm năng. Nếu thành công, startup non trẻ này có thể trở thành một trong những nhân tố định hình giai đoạn tiếp theo của trí tuệ nhân tạo.

Hải Long