Câu hỏi hóc búa “Học gì để 4 – 5 năm nữa không lỗi thời?”

Tại các chương trình tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp tổ chức ở nhiều địa phương, không khí tư vấn cho thấy một thay đổi rõ rệt trong tư duy chọn ngành của học sinh. Thay vì chạy theo những ngành được gắn mác “hot”, nhiều em đi thẳng vào vấn đề cốt lõi: ngành học mình lựa chọn hôm nay có đủ khả năng thích ứng để không bị lỗi thời khi ra trường sau 4 – 5 năm nữa hay không.

Thí sinh tìm hiểu tài liệu tuyển sinh, lựa chọn ngành học phù hợp tại các gian tư vấn trong ngày hội giáo dục – hướng nghiệp.

Xuyên suốt các buổi tư vấn, nỗi lo lớn nhất của học sinh là sự thay đổi quá nhanh của thị trường lao động dưới tác động của công nghệ. Trí tuệ nhân tạo, robot, các nền tảng số đang từng bước thay thế nhiều công việc giản đơn, buộc người học phải suy nghĩ nghiêm túc hơn về giá trị lâu dài của ngành nghề mình theo đuổi.

Nhiều câu hỏi được đặt ra liên quan đến các ngành dịch vụ, du lịch, truyền thông – những lĩnh vực được cho là chịu ảnh hưởng trực tiếp từ công nghệ. Các chuyên gia cho rằng AI có thể hỗ trợ con người trong khâu vận hành, phân tích dữ liệu hay cung cấp thông tin, nhưng khó thay thế hoàn toàn các yếu tố mang tính con người như cảm xúc, giao tiếp, sáng tạo và xử lý tình huống thực tế. Vì vậy, những ngành gắn với trải nghiệm, tương tác xã hội và dịch vụ chất lượng cao vẫn còn nhiều dư địa phát triển.

Học sinh trung học hào hứng tham gia ngày hội hướng nghiệp, tìm hiểu thông tin tuyển sinh và cơ hội học tập trong tương lai.

Một vấn đề khác được học sinh quan tâm là việc lựa chọn các ngành “học rộng”. Không ít em lo ngại học nhiều lĩnh vực nhưng không chuyên sâu sẽ khó cạnh tranh khi xin việc. Tuy nhiên, các chuyên gia tư vấn khẳng định đào tạo đại học nhằm trang bị nền tảng kiến thức và tư duy hệ thống. Việc chuyên sâu sẽ tiếp tục diễn ra trong quá trình làm việc, học tập suốt đời. Học rộng không đồng nghĩa với học nông, nếu người học chủ động rèn luyện kỹ năng và tích lũy kinh nghiệm.

Quan niệm “ngành học quyết định việc làm” cũng được nhìn nhận lại. Thực tế cho thấy nhiều vị trí tuyển dụng hiện nay không bó hẹp ở bằng cấp đúng ngành, mà ưu tiên năng lực, kỹ năng và khả năng thích ứng. Một sinh viên học quan hệ công chúng hoàn toàn có thể làm việc trong du lịch, thương mại hay dịch vụ; tương tự, người học luật không chỉ giới hạn ở nghề luật sư. Điều quan trọng là người học hiểu rõ giá trị cốt lõi của ngành mình theo đuổi để linh hoạt áp dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau.

Đáng chú ý, tại một số địa phương, ngành sư phạm đang dần trở lại như một lựa chọn được quan tâm. Chính sách đãi ngộ tốt hơn, nhu cầu giáo viên ổn định và ý nghĩa xã hội của nghề giáo khiến nhiều học sinh coi đây là ngành có tính bền vững. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực có mức độ cạnh tranh cao, yêu cầu năng lực học tập vững vàng và sự gắn bó lâu dài với nghề.

Bên cạnh việc chọn ngành, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của việc hiểu bản thân. Thế mạnh về giao tiếp, quan hệ xã hội, tư duy logic hay khả năng sáng tạo sẽ phù hợp với những nhóm ngành khác nhau. Nếu không đánh giá đúng năng lực và sở thích cá nhân, người học dễ rơi vào trạng thái chán nản, học lệch hướng và khó phát triển lâu dài.

Từ những trao đổi tại các chương trình tư vấn, có thể thấy “học gì để 4 – 5 năm nữa không lỗi thời?” không chỉ là câu hỏi về ngành nghề, mà là câu hỏi về chiến lược phát triển bản thân. Hiểu mình, chọn ngành phù hợp và không ngừng nâng cao kỹ năng chính là chìa khóa để người trẻ đứng vững trước sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động.

Phụ huynh và học sinh cần chủ động tìm hiểu thông tin, tham gia các chương trình tư vấn uy tín và cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định, để mỗi lựa chọn hôm nay trở thành nền tảng vững chắc cho tương lai mai sau.

Trung Hieu (TH)